Recht van verzet

Zorgvuldig stapelde ik

eeuwenlang de lagen

waaruit ik besta

 

ontving het breed geworpen

zaad liet ieder jaar

de vruchten gaan

 

nu word ik diep gekwetst en

murw gedreund mijn vel

aan flarden en mijn vlees gescheurd

 

stuipen trekken door mijn lijf

rondom mijn leegte groeit gestaag

een door de drift gevoed verzet

van ieder die mij zacht beroerde

en lijnen ploegde in mijn huid

 

verbeten wachten de verweesde schuren

tot stille kracht die in de balken dringt

transformeert en aanzwelt tot geluid

 

in de breuklijn van de muren wringt

mijn permanente staat van ongemak

als de toekomst in de stutten kreunt.

 

Suze Sanders

 


 

Vragen voor het rondetafelgesprek:

Vindt u het acceptabel dat de gebouwen in Groningen op zo’n grote schaal, keer op keer en vaak onherstelbaar worden beschadigd door de gaswinning?

Hoeveel dodelijke slachtoffers vindt u acceptabel?

Wat betekent ‘veiligheid voorop’ echt voor u en bent u bereid om dit leidend te laten zijn in het winningsplan?

Wanneer worden de problemen van de Groningers op basis van de mijnbouwwet onafhankelijk, snel, rechtvaardig, transparant en menswaardig opgelost?

Hoelang mag een technocratische schadeveroorzaker nog bepalen of, hoe en wanneer de schades worden opgelost en wie daarbij de contra expertises mogen uitvoeren?

Wanneer komt er een internationaal, onafhankelijk, wetenschappelijk, multidisciplinair kenniscentrum voor onderzoek en advies aangaande de situatie in Groningen?

Hoeveel geld er inmiddels al is betaald aan alle gevolgen van de aardgaswinning en hoeveel daarvan is bij de Groningers terecht  gekomen?

 

 

L.S.,

 

In het gasbesluit van minister Kamp is als uitgangspunt gekozen voor een periode van 5 jaar waarin “niet meer aardbevingen mogen voorkomen dan in 2015”.  Helaas, zoals wel vaker het geval is in politiek Nederland wordt er niet verder gekeken dan deze 5 jaar…

De onderzoeken die ten grondslag liggen aan dit gasbesluit laten zien dat vanaf 2021, de aardbevingen weer zullen toenemen. Daarnaast is er een rapport van de Nam over de maximaal mogelijke aardbeving in het Groningen-veld, waarbij zij rekening houdt met een kracht van 5.0 op de schaal van Richter. Als we dit relateren aan het rapport van onze toezichthouder het SodM uit 2013, “Risico Analyse Aardgasbevingen Groningen” waarin zij pleitte voor maximaal 12 miljard kuub gas omdat er dan geen voelbare aardbevingen meer zouden voor komen en er derhalve weinig schade zou zijn, dan lezen we in datzelfde rapport dat bij een beving van 5.0 er mogelijk 118 doden te verwachten zijn.

Hoewel het SodM onder het huidige bewind afstand heeft genomen van de eerder gestelde 12 miljard kuub gas, heeft zij geen afstand genomen van dit schokkende getal. Wellicht dat de huizen in Groningen in een betere staat blijken te zijn dan destijds werd aangenomen, dus wellicht dat dit getal naar beneden kan worden bijgesteld, maar mijn vraag blijft dezelfde: hoeveel dodelijke slachtoffers vindt u eigenlijk acceptabel?

Wat vindt u er überhaupt van dat er geen onderzoek is gedaan naar de langere termijn consequenties bij een winning van 12 miljard kuub gas? Toegegeven, het SodM heeft afstand van dit getal genomen, maar op basis waarvan? Op basis van de uitkomsten van onderzoeken van de politiek, bestuurlijke commissie Meijdam, die stelt dat “als de huizen in Groningen zijn versterkt, het individuele risiconiveau 1 op de 100.000 oftewel 10-5 per jaar mag zijn.” Maar de huizen in Groningen zijn helemaal niet versterkt!!!

Wellicht dat u, zoals ik een aantal Kamerleden heb horen zeggen, schoorstenen vervangen ziet als versterken, want alleen dan kom je tot aantallen met drie nullen. Het werkelijke aantal, echt versterkte huizen ligt ondanks de belofte van minister Kamp vele malen lager, vier jaar na de beving in Huizinge, met nog vijf jaar te gaan voordat de bevingen dus weer zullen toenemen. Daarbij geldt overigens dat een versterkt huis een ‘near-collapse’ situatie betekent. Met andere woorden, bij een zware beving kom je veilig je huis uit, maar de kans dat je huis dan volledig kapot is, is zeer groot. Toekomstperspectief voor de Groningers geeft het dus sowieso niet.

En dat brengt mij op de volgende vraag, waarbij ik graag terug wil gaan naar wat de kern van de discussie zou moeten zijn wat mij betreft. We zouden het wellicht bijna vergeten door alle commissies, onderzoeken en rapporten die de afgelopen jaren in de ‘kakofonie van Groningen’ de revue zijn gepasseerd: Wat zou volgens u leidend moeten zijn bij het gaswinningsbesluit voor Groningen? Is dat leveringszekerheid? Zijn dat de staatsinkomsten, dus 90% van alle opbrengsten? De teller staat inmiddels op 281 miljard euro… Zou dat volgens u de veiligheid van de Groningers moeten zijn? Of de enorme schade die de gaswinning keer op keer aan alle gebouwen veroorzaakt?

We hebben u veelvuldig horen zeggen dat de veiligheid voorop moet staan, maar bent u wel echt bereid om de daad bij het woord te voegen, of blijven we met elkaar in deze uitzichtloze, rituele dans verwikkeld?

Inmiddels zijn er sinds de beving van Huizinge in augustus 2012: 65.687 door de Nam erkende schades gemeld, waar 100.000 Groningers rechtstreeks bij betrokken zijn. Bij 25% van deze 100.000 personen is er sprake van meerdere schademeldingen. Dat zijn 16.400 schademeldingen per jaar! Overigens ontbreken de meeste sociale huurwoningen in deze cijfers, omdat de Nam dit onderling regelt met de corporaties via raamcontracten. Ook zijn er veel niet erkende schades, doordat de Nam/Shell in haar protocollen bepaalt dat alleen aardbevingsschade mag worden geaccepteerd en afgehandeld (lees: trilling schade) binnen de door haar bepaalde, niet wetenschappelijke contouren. Mijnbouwschade zoals zetting schade, de sluipmoordenaar die al lange tijd door Groningen waart, valt bijvoorbeeld niet onder aardbevingsschade, met alle verschrikkelijke gevolgen voor de mensen van dien. Neemt u van mij aan dat het werkelijke aantal schades dus ongetwijfeld nog veel hoger ligt.

Vindt u het acceptabel dat de gebouwen in Groningen op zo’n grote schaal keer op keer en vaak onherstelbaar worden beschadigd door de gaswinning met alle desastreuze gevolgen voor de Groningers van dien?

Minister Kamp vindt van wel. Hij ziet in zijn gasbesluit “niet-levensbedreigende schade als een maatschappelijk effect dat breed geaccepteerd wordt.” Waaruit blijkt deze brede acceptatie eigenlijk? Misschien vindt u Groningen ook wel stiekem ‘Rupsje Nooitgenoeg’, en bent u het gezeur van die Groningers inmiddels helemaal zat. Misschien komt u alleen maar naar het gebied als er electoraal gewin te behalen valt… Inmiddels denken veel Groningers dat en ik kan ze hun gebrek aan vertrouwen in de politiek eerlijk gezegd niet kwalijk nemen. Weet u nog wat er gebeurde toen er in Amsterdam bij de aanleg van de Noord-Zuid lijn een huis scheuren vertoonde? De bouw werd stilgelegd. Wat een schril contrast met de 65.687 schademeldingen in Groningen! Hoeveel bedrijven kent u eigenlijk in Nederland die zoveel schades aan huizen mogen veroorzaken? Waarom is de rechtspositie van de Groningers anders dan die van andere Nederlanders?

Hoogleraar Rechtswetenschappen van de RUG, dhr. Brouwer gaf een jaar geleden al aan dat hij zich ernstig zorgen maakte over het gebrek aan vertrouwen in de rechtstaat van de burgers in Groningen, dat is immers de bijl aan de wortel van onze democratie. Ervan uitgaande, en dat is mijn aanname, dat veel mensen geen onderscheid maken tussen de rechtstaat en de overheid is dit uitermate ernstig, maar wel begrijpelijk. Burgers moeten er immers op kunnen vertrouwen dat hun overheid zorg draagt voor hun veiligheid en economische belangen daaraan ondergeschikt maakt. Helaas bleek uit het rapport van de onderzoek raad voor veiligheid uit het voorjaar van 2015, dat dit kennelijk niet voor de mensen in Groningen geldt. En wat is er sinds het verschijnen van dit rapport eigenlijk werkelijk veranderd? De Groningers staan in de kou en worden geconfronteerd met schade op schade. Ze kunnen geen kant op en wenden zich af, ze vreten het op. Maar vergis u niet, de emoties zijn er wel! De Groningers gaan langzaam maar zeker kapot, net als hun huizen en hun geliefde cultureel erfgoed en dat wordt in Nederland kennelijk maatschappelijk breed geaccepteerd! Hoe denkt u dat de mensen in Groningen zich hieronder voelen?

Toen ik onlangs aan Europarlementariërs desgevraagd moest uitleggen wat onze toezichthouder, het SodM en onze regering vonden van de praktijken van de Nam/Shell moest ik uitleggen dat de directeur van het SodM nadat hij de noodklok had geluid en vanuit het voorzorgsprincipe de grens op 12 miljard kuub gas had gesteld, is vervangen door een oud topman van de Shell die zijn sporen in Nigeria heeft verdiend. Toen moest ik uitleggen dat onze regering 90% van de gasopbrengsten rechtstreeks in de staatskas laat vloeien en dat zij binnen de ‘gashuisconstructie’ (EBN) voor de helft aandeelhouder is. Kunt u zich voorstellen wat de reacties van de Europarlementariërs waren? Maar voor mij nog veel belangrijker: weet u wat dit voor de mensen in Groningen betekent?

Heeft u enig idee wat het betekent als:

  • je dochter van 10 in huilen uitbarst omdat je haar moet vertellen dat er binnenkort een bulldozer door haar geliefde slaapkamer rijdt omdat je huis niet meer te redden is door de gevolgen van de aardbevingen?
  • je schade, die na Huizinge is ontstaan niet wordt erkend omdat je buiten de niet wetenschappelijk onderbouwde contourlijnen van de Nam/Shell valt?
  • je te horen krijgt dat de schade aan je huis wordt ingedeeld in de door de Nam/Shell verzonnen categorie C en er dus niets voor je wordt gedaan, terwijl al je buren wel erkende aardbevingsschade hebben op dezelfde punten?
  • je huis onverkoopbaar is en je leven volledig op slot zit?

En dat is nog maar het topje van de ijsberg…

Ik zou u urenlang kunnen vertellen over alle lieve, fatsoenlijke, ontredderde mensen die ik aan mijn keukentafel heb mogen ontmoeten de afgelopen jaren en die geen enkele uitweg meer zien. Ze voelen zich volslagen in de steek gelaten door de politiek, die toestaat dat een technocratische schadeveroorzaker zich mag opstellen als verzekeraar en mag bepalen of, hoe en wanneer zij de schade wenst te vergoeden. De enige mogelijkheid die deze mensen nog hadden om te worden bijgestaan door een onafhankelijke contraexpert, die zich niet houdt aan de Nam/Shell protocollen en die schade beoordeelt op basis van de mijnbouwwet, is ook weggenomen. De Nam/Shell bepalen inmiddels zelfs welke contraexperts er wel of niet mogen worden ingezet.

Ik wil u graag een aantal concrete punten meegeven voor het komende debat en voor uw verkiezingsprogramma’s, ingegeven door mijn vele gesprekken met de mensen in Groningen, bestuurders en politici. Wat uit alle gesprekken heel duidelijk wordt, is dat de afstand tussen politiek, bestuur en de mensen in Groningen onnoemelijk groot is. Bestuurders en politici vragen zich verbijsterd af waarom de schades niet worden opgelost, “we hebben toch een zak geld beschikbaar gesteld en het CVW en de NCG geregeld? Tijd om op zoek te gaan naar antwoorden lijkt mij…

Mijn vraag is hoeveel geld er inmiddels al is betaald aan alle gevolgen van de aardgaswinning en hoeveel daarvan bij de Groningers terecht is gekomen?

Ik hoor steeds vaker politici zeggen: “We hebben toch al veel bereikt met elkaar?” Laat ik u uit de droom helpen. Ik ga uit van uw goede wil, maar voor de mensen in Groningen is er nog maar zeer weinig concreet bereikt. Toegegeven, als het gaat om de EUR 4000 waardevermeerderingsregeling, een veel te kleine pleister op een veel te grote wond, dan verdringen de politici zich bij de microfoon in de Tweede Kamer. Als het gaat om simpele, cosmetische schades, dan lijkt het CVW de afhandeling naar behoren te doen. In de debatten staan regeringspartijen en de oppositie regelmatig schouder-aan-schouder voor Groningen. Maar als het gaat om de meest basale en fundamentele vragen die ik zojuist heb genoemd, dan roept iedereen dat “de veiligheid voorop moet” maar ondertussen herhaalt alles in ‘de Groningse gas bingo’ zich zo en bijna zo en verandert er helemaal niets…

Hoe nu verder? Ik waag me niet aan de gas bingo. Er zijn gelukkig nog echte onafhankelijke wetenschappers van buitenlandse universiteiten, die daar veel meer verstand van hebben.

Ik vraag u, de lange termijn prognoses bij een gaswinning van 12 miljard kuub gas te laten onderzoeken voordat u een definitief besluit neemt over het voorliggende winningsplan. Wat gebeurt er na 2021 als we vanaf heden 12 miljard kuub gas gaan winnen? Daarbij stel ik voor dat aan het winningsplan ook beleid wordt gekoppeld over hoe we zo snel mogelijk van onze gasverslaving af kunnen komen, te beginnen in de provincie Groningen.  Alleen op die manier kunt u voorkomen dat de mensen en de provincie onherstelbaar kapot gaan. Dit kan en dit mag u niet langer zo door laten gaan.

Ik vraag u, de gehele schadeafhandeling weg te halen bij de veroorzaker: de Nam/Shell. Meer of minder afstand werkt niet, dat hebben we geprobeerd met het CVW. Wat mij betreft heeft de Nam/Shell met het debacle rond contra expertise bureau Vergnes haar hand echt overspeeld. De maat is vol. Geef de NCG een volledig onafhankelijke en vooral transparante rol in de schade afhandeling, dus ook los van Economische Zaken. Zet bij de rol van de arbiters bijvoorbeeld meer onafhankelijke rechters in, die rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid van de Rechtbank van Noord-Nederland vallen en die niet zijn ingehuurd door EZ.

Tot slot, herstel van vertrouwen gaat alleen als de problemen van de mensen echt worden opgelost. U bent nu aan zet, Groningen rekent op u! Zorg voor een onafhankelijke, snelle, rechtvaardige, menselijke en transparante schadeafhandeling. Geef de Groningers weer een echt toekomstperspectief. Stel onze veiligheid boven alles en probeer er alles aan te doen om te voorkomen dat onze gebouwen blijvend worden beschadigd. Stel leiderschap, visie en de menselijke maat centraal bij een toekomstgericht gasbesluit voor Groningen.

Ik wens u veel wijsheid, menselijkheid en moed bij het komende debat.

Annemarie